Belgede, Birleşik Krallık Başbakanı Winston Churchill ile Cumhurbaşkanı İsmet İnönü’nün 30-31 Ocak 1943 tarihlerinde Yenice İstasyonu’nda gerçekleştirdiği görüşmenin ardından Alman diplomatik çevrelerinde yaşanan gelişmelere ilişkin bilgiler yer alıyor.
Belge 8 Şubat 1943 tarihini taşıyor
Kamuoyuna açılan belgenin 8 Şubat 1943 tarihinde İzmir Merkez Amirliği’nden Millî Emniyet Hizmetleri Başkanlığı’na gönderildiği belirtildi.Belgede, Churchill’in Adana ziyareti ve İnönü ile gerçekleştirdiği görüşmenin ardından Alman konsolosunun tutumuna ilişkin dikkat çekici ifadeler bulunuyor.Dönemin istihbarat kayıtlarına göre Alman konsolosunun görüşmenin ardından ilk gün “büyük bir telaş” gösterdiği aktarılıyor.
Berlin’den gelen şifreli mesaj belgede
Belgede yer alan bilgilere göre Alman konsolosunun tutumunda Berlin’den gelen şifreli mesajın ardından değişiklik yaşandı.Tarihi kayıtta Alman konsolosunun şu ifadeleri kullandığı aktarılıyor:“Türk Hükûmetinin Alman dostluğundan ayrılmayacağına dair Von Papen’e kesin teminat verdiği bildiriliyor.”Belgede ayrıca Alman konsolosunun, Almanya’nın Churchill ile İnönü arasındaki görüşmeyi “büyük bir soğukkanlılıkla karşıladığının” söylenmesini istediği kaydediliyor.
Görüşme Cumhurbaşkanlığı özel treninde yapıldı
Tarihe Adana Görüşmesi veya Yenice Görüşmesi olarak geçen buluşma, 30-31 Ocak 1943 tarihlerinde Adana yakınlarındaki Yenice İstasyonu’nda gerçekleştirildi.Cumhurbaşkanı İsmet İnönü ile İngiltere Başbakanı Winston Churchill arasındaki görüşmeler Cumhurbaşkanlığı özel treninde yapıldı.Buluşma, İkinci Dünya Savaşı’nın en kritik dönemlerinden birinde gerçekleşmesi nedeniyle Türkiye’nin savaş yıllarındaki dış politikası açısından önemli diplomatik temaslardan biri olarak tarihe geçti.
Alman diplomatik çevrelerinin yaklaşımını ortaya koyuyor
MİT tarafından gizliliği kaldırılan belge, Churchill-İnönü görüşmesinin yalnızca Türkiye ve İngiltere açısından değil, Almanya tarafından da yakından takip edildiğini gösteren dönemsel bir istihbarat kaydı niteliği taşıyor.Belgede aktarılan Alman konsolosunun ilk tepkisi ile Berlin’den gelen mesaj sonrasında kullandığı ifadeler, görüşmenin Alman diplomatik çevrelerindeki yansımalarına ilişkin dikkat çekici ayrıntılar içeriyor.Kayıtlarda Almanya’nın Ankara Büyükelçisi Franz von Papen’in adının geçmesi de belgenin dikkat çeken bölümleri arasında bulunuyor.
İkinci Dünya Savaşı dönemine ışık tutuyor
Türkiye, İkinci Dünya Savaşı’nın büyük bölümünde savaşın dışında kalmaya yönelik bir politika izledi. Bu süreçte hem Müttefik hem de Mihver devletleriyle yoğun diplomatik temaslar yürütüldü.Churchill ile İnönü arasındaki Yenice görüşmesi de Türkiye’nin savaş dönemindeki diplomatik temaslarının önemli örneklerinden biri oldu.MİT tarafından kamuoyuna açılan 1943 tarihli belge, söz konusu görüşmenin hemen ardından Alman diplomatik temsilcilerinin yaklaşımına ve Ankara-Berlin hattındaki temasların nasıl değerlendirildiğine ilişkin dönemin istihbarat kayıtlarından birini gün yüzüne çıkarıyor.
Belge, Türkiye’nin İkinci Dünya Savaşı yıllarındaki diplomatik faaliyetleri ile Adana ve Yenice’nin yakın tarihte üstlendiği rol açısından da tarihi önem taşıyor.
Etiketler:
MİT Millî İstihbarat Teşkilâtı Adana Görüşmesi Yenice Görüşmesi Winston Churchill İsmet İnönü 1943 Adana Görüşmesi