İki yıllık Pandeminin hemen ardından Ukrayna krizinin geliyorum dediği bu yılın ilk günlerinden başlayarak, gittikçe artan enerji sıkıntısı ve onun tetiklediği; önü alınamayan büyük bir ekonomik çıkmaza sürüklendi tüm dünya ülkeleri.
Varili 120 Dolarlara kadar yükselen petrol fiyatları ve metreküpü birkaç kat artan doğal gaz maliyetleri ile ne bir aile bütçesi ne de ülke ekonomileri baş edebilirdi… Kullandığımız her şey, ağzımıza attığımız her lokma, üzerimize takıştırdığımız her giysinin üretiminde ve bize kadar ulaşmasında en büyük gider enerji temellidir çünkü.
Enerji sıkıntısı ve onun tetiklediği yokluklara; gelişmemiş ülkelerin fakir halklarının bağışıklıkları vardır… Zaten yiyebildiği 2 lokma bir şey, giydiği yıllanmış, elektriğin esareti altına girmemiş, 2 odun ve 2 battaniye ile ısınma problemini çözmüş…
Ama gelişmiş ülke insanları böyle mi? Bütün yaşamları, düzenli enerji akışına bağlı… Enerji tedarikinde oluşan en küçük bir aksama, bütün yaşamı durdurmaya yeter… Sanayi çarkları dönmez olur; insanlar evlerinden dışarı adım atamaz olur; gıda üretilemez olur; en basit yaşam gereksinimlerine dahi ulaşamaz olur.
Avrupa Birliği (AB) ülkeleri yılda 400 milyar metre küp doğal gaz tüketir… Bu miktarın 160 milyar metre küpünü, yani yüzde 40’ını Rusya’dan temin eder… Ukrayna krizi öncesi bu miktar yüzde 55’ti… Bunun için Baltık Denizinden Almanya’ya kadar giden “Kuzey Akım 1” doğal gaz boru hattı kullanılır… Taşıma kapasitesini 2 misline çıkarması planlanan ve savaş öncesinde inşaatına başlanmış olan “Kuzey Akım 2” projesi ise, kriz nedeniyle ABD’nin yaptığı baskılar yüzünden durdurulmuştu.
Moskova aylardır, Batının uyguladığı yaptırımlar karşılığında, doğal gazı bir tehdit olarak kullanmış ve Avrupa’ya sevk ettiği gaz miktarında sürekli düşüş yaparak onları bir nevi cezalandırma yoluna gidiyordu.
O kadar ki, savaş öncesi yılda 220 milyar metre küp olan doğal gaz tedariki, savaşla birlikte 160 milyar metre küpe, Haziran başından itibaren de 70 milyar metre küpe kadar düşürülmüştü… Üstelik Temmuz başında, “Kuzey Akım 1” hattında yıllık bakım çalışması yapılacağı gerekçesi ile gaz akışı 10 gün boyunca tamamen durdurulmuştu… Hatta geçtiğimiz günlerde Rus gaz şirketi Gazprom’un yaptığı bir açıklamada, ünitelerden birinde meydana gelen bir arıza nedeniyle “Kuzey Akım 1” hattının yeniden bakıma alınabileceği ifade edilmişti.
Bunun üzerine telaşa düşen Avrupa ülkeleri Enerji Bakanları, geçtiğimiz gün Brüksel’de acil bir toplantı yapar… Toplantıda 1 Ağustos 2022- 31 Mart 2023 tarihleri arasında geçerli olmak üzere doğal gaz tüketiminde yüzde 15 tasarruf yapılması karara bağlanır… Macaristan, kararı kabul etmez, Yunanistan ise yüzde 15 yerine, yüzde 5 tasarruf yapılmasını talep eder… Malta, Kıbrıs ve İrlanda’ya ise, başka alternatifleri olmadığı için daha esnek davranma kararı alınır.
Bu kararın ardından Fransa, Almanya ve AB’den ayrılan İngiltere acil tasarruf paketleri hazırlığı içine girerler… Fransa’da klima çalıştıran dükkanların kapılarını kapalı tutma zorunluluğu getiriliyor… Öte yandan, hem su sıkıntısının önüne geçmek, hem de kullanılabilecek suyun hazırlığı için gerekli olan enerjiyi azaltmak için, su tasarruf yöntemleri uygulamaya konuluyor.
Almanya ise, tasarruflu ampül zorunluluğu, tasarruflu duş başlığı kullanımı, duş süresinin azaltılması, sıcak suyun az kullanılması ve ısı kaybını önlemek için mutfaktaki tencere kapağının kapalı tutulması gibi basit ama toplamda büyük miktarlar oluşturacak önlemlere başvuruyor.
İngiltere’de ise, kullanılmayan ışıkların kapatılması ve gaz kullanımının azaltılması teşvik ediliyor.
Avrupa ülkeleri kış aylarının başlamasından önce 100 milyar metre küplük doğal gaz depolarını doldurma gayreti içerisinde… Şu ana kadar bu kapasitenin yüzde 40’ı boş… ABD’den tankerlerle sıvılaştırılmış doğal gaz taşınmasına, Norveç, Azerbaycan ve Cezayir’den gaz alımının arttırılmasına rağmen, AB’nin sıkıntılı bir kış mevsimi geçireceği çok aşikar.
Oluşan bu durum, dünya doğal gaz rezervlerinin merkezinde bulunan Türkiye’nin değerini bir kat daha arttırıyor… Önümüzdeki dönemde ise, Türkiye üzerinden Avrupa’ya ulaşan petrol ve doğal gaz boru hatlarının, stratejik öneminin çok daha yukarılarda olacağı kesindir.
Günün Sözü
Çevreciler boşuna endişeleniyorlar. Bir nükleer enerji istasyonunun bir yıllık atığını, masanızın çekmecesinde bile saklayabilirsiniz.
Ronald Reagan