“Barışta oğullar babalarını, savaşta da babalar oğullarını gömerler…” Bundan daha acı bir şey olamaz diye düşünür insan… Evlat gömmenin ne kadar zor olduğunu, en fazla bunu yaşayanlar bilir…
Ancak bundan çok daha zor olan, başka bir sonucu da vardır savaşın… Evladınızı gömerek; acısını, gözlerinizi kapattığınız o ana kadar yaşarsınız belki ama geride kalan evlatlarınızın ve torunlarınızın geleceğini, savaşın alıp götürmesi kadar kahredici bir durum olabilir mi?
Bazı savaşlar vardır, sadece birkaç ülkeyi etkiler… Gömülenler oğullar, gömenler babalardır orada da… Birkaç kuşağın geleceği de yok edilmiştir… Ne yazıktır ki, dünyanın geri kalan kısmı hissetmez bunu; ateş, düştüğü yeri yakmıştır çünkü.
Bazı savaşlar da vardır, tüm dünyayı etkiler… Birinci Dünya Savaşı, İkinci Dünya Savaşı gibi… Dünyanın yarısı müdahil olmuştur çünkü bu savaşlara… Ancak savaşa müdahil olan ülke sayısı az olmasına rağmen, bütün dünyayı etkileyen bir felaket daha yaşıyoruz günümüzde; Ukrayna-Rusya savaşı.
40 ülkenin katılımıyla 1914 ile 1918 yılları arasında tam olarak 4 yıl 3 ay 14 gün süren I. Dünya Savaşı, 9 milyon insanın canını aldı… Açlık, sefalet ve hastalık; kırıp geçirdi halkları, nesiller yok oldu…
Bu savaş, sadece 9 milyon insanın canını almakla kalmadı; birçok devletin yaşayış ve yönetiliş şeklini değiştirdi… Asya, Avrupa ve Afrika’daki ülke sınırları yeniden çizildi… Savaş sonrasında gelişen aşırı milliyetçilik, faşizm, komünizm ve nasyonal sosyalizm gibi ideolojiler, yeni bir dünya savaşının zeminini hazırladı.
60 ülkenin katılımıyla 1939 ile 1945 yılları arasında tam olarak 6 yıl ve 1 gün süren II. Dünya Savaşı 60 milyon, bazı kaynaklara göre ise çok daha fazla insanın canını aldı… Açlık, sefalet ve hastalık; kırıp geçirdi halkları, nesiller yok oldu…
Bu savaş, sadece 60 milyon insanın canını almakla kalmadı: Birçok ülke sınırları yeniden çizildi; yeni bir dünya haritası oluşturuldu… ABD ve SSCB, birbirlerine rakip 2 süper güç olarak dünyayı paylaştı… SSCB’nin yıkıldığı yıl olan 1991’e kadar süren, bir Soğuk Savaş dönemi başladı.
Etkisi hala devam eden ve bir insanlık utancı olan atom bombası; Hiroşima ve Nagasaki’de insanlar üzerinde denenerek, atom çağının başladığı resmen ilan edilmiş oldu.
Nazi Almanyası, İtalya Krallığı ve Japon İmparatorluğu çöktü… Romanya, Yugoslavya, Macaristan, Bulgaristan, Estonya, Letonya ve Litvanya SSCB’nin hakimiyetine geçti. Batı Avrupa’nın kontrolü ise ABD ve İngiltere’de kaldı. Almanya ikiye bölünerek, zamanın süper güçleri tarafından paylaşıldı: Doğu Almanya’da söz hakkı Sovyetler Birliği’nin olurken; Batı Almanya üzerindeki söz hakkı ise ABD, İngiltere ve Fransa’nın oldu.
Ülkeler, süper güçler tarafından paylaşılırken, özellikle Avrupa’da gıda sorunu baş gösterdi… Ekmek karneye bağlandı… Yetersiz gıda ile savaşın tetiklediği fiziki ve manevi çöküntü, bulaşıcı hastalıkları da beraberinde getirdi… Pasifik cephesi sıtmayla mücadele ederken, Avrupa ve Kuzey Afrika cepheleri de tifüsle boğuştu yıllarca.
Kazananlar da kaybedenler de; savaşa katılan tüm taraflar, büyük ekonomik çöküntü içerisine girdiler… Avrupa ülkelerinin endüstriyel alt yapı kapasitesi yüzde 70 azalarak, durma noktasına geldi… Savaş sonrası dönemde komünist ideoloji güçlendi ama savaş sırasında 27 milyon genç insanını kaybeden SSCB, hem işgücü hem de diğer sermaye kaynaklarını neredeyse sıfırlamış oldu.
Savaş sırasında büyük insani ve ekonomik kayıplar veren Sovyetler Birliği ile ABD, dünyayı paylaşmalarından kaynaklanan avantajlarla, iki süper güç haline gelerek; savaşın bedelini mazlum halklara ödetmişlerdir… Babaların oğullarını gömmüş olması yetmezmiş gibi, torunlarının geleceği de bu iki ülkenin insafına terk edilmiş…
Yarın; tüm dünyayı etkileyen bir başka savaş: Ukrayna-Rusya Savaşı.
Günün Sözü
Savaş kimin haklı olduğuna değil, kimin güçsüz olduğuna karar verir.
Bertrand Russel