Afrika
kıtasının kuzey ucunda, Türkiye’nin yaklaşık 2,5 katı büyüklüğünde toprağa
sahip, güney bölgesi Fizan’ın tamamen çöllerle kaplı olduğu ve sadece7 milyon
insanın yaşadığı bir ülkedir Libya...
Kuzeyde Akdeniz, doğuda Mısır, güney-doğuda
Sudan, güneyde Çad, güney-batıda Nijer, batıda Cezayir ve kuzey-batıda Tunus
çevreler ülkeyi...
Müslüman
Arap ve Berberi’lerin yoğunlukta olduğu bahtsız ülkelerden birisidir Libya...
Halkın çoğunluğu, Akdeniz kıyısı olan kuzey-batı bölgesi Trablus ve kuzey-doğu
bölgesi Sirenayka’da yaşıyor...
Petrol zengini bir ülke... Dünyanın tesbit
edilmiş en fazla petrolü olan 10. ülkesi...
Çeşitli
dönemlerde Romalılar, Araplar, Sicilyalılar ve İspanyol’ların egemenliklerinin
ardından, 1553 yılında Osmanlı İmparatorluğunun kontrolüne geçer Libya...
Osmanlı Devleti’nin zayıflaması ile nisbeten bağımsız hareket etmeye çalışır
ancak 1835 yılında tekrar Osmanlı’nın merkezi yönetimine geçer...
Osmanlı İmparatorluğunun son dönemleri olan
1911’de İtalyan’lar bölgeyi işgal eder... Mustafa Kemal ve Enver Paşa’nın
örgütlediği milis kuvvetleri direnç göstermesine rağmen Trablusgarp savaşı
sonrası bölgede Osmanlı hakimiyeti sona erer...
Baskı ve
zulümle ülkenin tamamını kontrol etmeyi başarır İtalyanlar... Neredeyse
Libya’nın tamamı köleleştirilir... İtalyan sömürgeciliğine karşı Ömer Muhtar
öncülüğünde direniş başlatılsa da, yakalanarak idam edilir ve halk
susturulur...
2. Dünya savaşından mağlup çıkan İtalya;
bölgeyi Birleşik Krallık ve Fransa’ya kaptırır... Savaş sonrası kurulan
Birleşmiş Milletler (BM) örgütünün çabası ile 1951 yılında bağımsızlığına
kavuşur Libya... İtalyanlara karşı yapılan mücadelede ismini duyurmuş olan Şeyh
İdris ülkeye kral olur...
1969
yılında orduda genç bir subay olan Muammer Kaddafi kral İdris’e karşı darbe
düzenler ve Libya Arap Cemahiriye’sini kurar...
Kaddafi kendine özgü; ismine “üçüncü
evrensel teori” dediği, sosyalizm ve islam karışımı bir politik rejim izler
Libya’da... Büyük bir kalkınma hamlesi başlatır ülkede... Dev uluslararası
şirketlerin görev aldığı mega projeler hayata geçirir...
Yönetime
gelir gelmez İngiliz üslerini ülkeden çıkarır, petrol şirketlerini
ulusallaştırır, İtalyan ve Yahudi mülklerine el koyarak ülkeyi terk etmelerini
sağlar...
Su, doğalgaz, elektrik, sağlık hızmetleri,
ilaç, eğitim bedava olur Libya’da... Ulusal bankalar faiz almaz halkına verdiği
kredi için, vergiden muaf olur her vatandaş... Yurt dışında okumak isteyene
aylık 1650 Avro karşılıksız burs verir Kaddafi, evlenecek çiftlere 150 metre
karelik daire hediye eder... Buna rağmen Kaddafi linç edilmeden önce, Libya
dünyanın en borçsuz ülkesi idi...
Uluslararası
finans güçlerine karşı korkusuz dik duruş sergiliyordu her fırsatta... OPEC
üyelerine aynen Saddam’ın dediği gibi Dolar ve Euro yerine altın karşılığı
satış yapmalarını istemişti... Bu, emperyalist ülkelerin iflası anlamına
geliyordu...
Libya, 1974 Kıbrıs Harekâtı sırasında
Türkiye’ye askeri yardım yapan tek ülke oldu... Sonrasında Türkiye’yi ABD ve
İsrail ile yakınlaşıp beraber hareket etmekle suçladı...
1988
yılının aralık ayında Londra-New York seferini yapan bir uçak, havada infilak
ederek İskoçya’nın Lockerbie kasabasına düşer... 189’u Amerika’lı, 270 kişi
ölür... Uçağa patlayıcı yerleştirenlerin Libya uyruklu oldukları iddia
edilir... Şüpheliler yakalanır... Libya 2.75 milyar dolar tazminat ödemesine
rağmen yargılanan şüpheliler serbest brakılır...
Ardından Amerika’nın öncülüğünde
uluslararası ambargo başlatılır Libya’ya karşı... Ambargolar altında ülke zora
düşer ancak boyun eğmez Kaddafi...
17 Aralık
2010 günü, Tunus’ta işsizlik yüzünden kendini yakması ile başlayan ‘Arap
Baharı’ esintisi 2011 yılında Libya’ya da etki eder... BM Güvenlik Konseyi’nin
kararı ile İngiltere ve ABD 18 Mart 2011’de Libya’ya askeri operasyon
başlatır... Gerekçe olarak Kaddafi’nin halkına baskı uyguladığı iddia edilir...
Kaddafi fazla direnemez ve yakalanıp linç
edilir... Hatıra fotoğrafı çektirilmesine müsaade edilir cesedi yanında...
Çölde bilinmeyen bir yere gömülür sonradan...
Kaddafi’nin
öldürülmesinin ardından dönemin Fransa Cumhurbaşkanı Sarkozy, İtalya Başbakanı
Berlusconi, İngiltere Başbakanı David Cameron ve Rusya Devlet Başkanı Dimitri
Medvedev; “umarız Kaddafi’nin öldürülmesi diğer diktatörlere bir uyarı olur ve
Libya artık barış içinde demokratik bir sürece girer” demişlerdi koro gibi, hep
bir ağızdan...
Kaddafi’nin devrilmesinden sonra ortaya
çıkan birçok silahlı grup ülkeyi 3’e ayırarak yönetmeye çalışıyor; BM’lerin
desteklediği ve 9 silahlı örgütün güç verdiği ‘Devlet Yüksek Konseyi’ (UMH); 11
silahlı örgüt tarafından desteklenen ‘Ulusal Mutabakat Hükümeti’; Mısır, BAE,
Ürdün ve Fransa’nın desteklediği ve 4 silahlı örgütün güç verdiği ‘Temsilciler
Meclisi’...
Bugün
Libya’da kan ve kaostan başka birşey yok... Merkez Bankası gelirleri 280 milyar
dolardan 60 milyar dolara düşmüş... 2.5 milyon kişi insani yardıma muhtaç...
Yüzbinlerce kişi Akdeniz’i geçip Avrupa ülkelerine sığınmaya çalışıyor...
Uluslararası finans güçlerinin; bir ülkenin
zenginliklerini paylaşım savaşına daha tanık oluyoruz Afrika kıtasının kuzey
ucunda, Avrupa’nın hemen güney yanında...
Günün Sözü
Hiçbir iş, onu küçük parçalara bölersen, zor değildir.
Ford Motor Şirketi’nin kurucusu Henry Ford; gözümüzü korkutabilecek
büyük işleri parçalara bölerek, her defasında birini yaparsak zorlanmadan
bütününü tamamlamış oluruz.