Geçtiğimiz 9 Mart ile 14 Mart tarihleri arasında, deyim yerindeyse Türkiye adeta bir lider yağmuruna maruz kaldı… Bunun böyle olmasında, Dünya Ekonomik Forumu’na ev sahipliği yapan; Davos’u aratmayacak kadar başarılı bir organizasyonla, bu yıl ikincisi düzenlenen Antalya Diplomasi Forumu’nun büyük etkisi vardır muhakkak.
Ayni zamanda, Rusya’nın Ukrayna’yı işgal etmesiyle başlayan büyük küresel krize bir çözüm arayışının sonucu olarak; Dışişleri Bakanımız Mevlut Çavuşoğlu’nun girişimleri ile Rusya ve Ukrayna Dışişleri Bakanlarını Antalya’da ayni masaya oturtma başarısının da etkisi vardır.
Ama en büyük etki; değişen dünya konjonktürü sonucunda Türkiye’nin öneminin çok daha iyi kavranması ve Türk dış siyasetinin bu gerçekler ışığında yeniden şekillenmesi olarak kabul edilmelidir.
Dönemin Rus politikaları karşısında Osmanlı’nın yanında yer almış, İngiliz dış politikasını şekillendiren beyinlerden birisi olan ve 1859 ile 1865 yılları arasında da Birleşik Krallık Başbakanı olmuş Lord Henry John Temple’ın “İngiltere’nin ebedi dost ve düşmanları yoktur, değişmez çıkarları vardır” sözünü anımsamakta yarar vardır… Daha sonraları “ülkelerin ebedi dostları veya düşmanları yoktur, ebedi çıkarları vardır” diye genelleştirilerek sıkça kullanılır olur bu söz, uluslararası ilişkilerde.
Birkaç ay öncesinden planlanmış 2 günlük resmi bir ziyaret için gelir Türkiye’ye İsrail Cumhurbaşkanı Isaac Herzog, 9 Mart günü… İsrail’de Cumhurbaşkanlığı sembolik bir makam olmasına rağmen; çok donanımlı ve değer verilen kimliğiyle, yüksek profilli diplomatik bir rol üstlenmiştir Isaac Herzog.
Samimi ve yapıcı bir atmosferde geçer Cumhurbaşkanı Erdoğan’la olan görüşmesi… Türkiye ile İsrail arasındaki ticari ilişkilerin giderek artmasına rağmen, ”One Minute” ve “Mavi Marmara” olayları ile bozulan siyasi ilişkilerin yeniden düzelmesinin ilk adımı olur bu ziyaret… Uçağının üzerine Türkçe ve İbranice yazdırdığı samimi mesajlarla gelen Herzog ve eşi, geleneksel Türk misafirperverliğinin zenginliği ile karşılanır ve ağırlanır… “Her konuda anlaşamayacağımız konusunda, peşinen anlaşmak zorundayız” diyerek de, oldukça gerçekçi bir yaklaşım sergiler.
Yapılan görüşme sonucunda, daha önce başlatılmış olan enerji konusundaki işbirliğini yeniden hayata geçirmek için fikir birliğine varılır… Nitekim kısa bir süre sonra Dışişleri Bakanı Mevlut Çavuşoğlu ve ardından da Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Fatih Dönmez’in İsrail’e birer ziyaret planlamış olmaları, enerji işbirliğinin ciddi bir boyut kazandığını göstermektedir.
10 Mart sabahı Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev’in uçağı iner Ankara Esenboğa Havaalanına… Yemekte Erdoğan’la bir araya gelerek 4 saate varan yoğun bir çalışma temposu içerisine girerler… Konuşulan konuların başında Ukrayna vardır… Avrupa’ya doğalgaz arzının Türkiye üzerinden arttırılması, Iğdır-Nahçıvan doğalgaz boru hattının inşası, Zengezur koridorunun açılması ve Kars-Nahçıvan demiryolu inşası konularında değerlendirmeler yapılır.
İlham Aliyev’i yolcu ettikten sonra, Cumhurbaşkanı Erdoğan’ı ABD Başkanı Joe Biden arar… Uzun bir telefon görüşmesi yaparlar… Erdoğan’ın Covid olduğu dönemde arayıp “geçmiş olsun” bile demeyen Amerikan Başkanı’nın böyle kritik bir dönemde, üstelik Rusya ve Ukrayna Dışişleri Bakanlarının Antalya’da masaya oturdukları saatlerde telefon açmasının Türkiye’nin hayrına mı yoksa kendi hayrına mı olduğunu sonraki günlerde anlayabileceğiz ancak… Mamafih telefon görüşmesinin, her iki ülkenin de müşterek çıkarları doğrultusunda atılan bir adım olması halinde, bizi üzecek her hangi bir sorun kalmayacaktır.
Pazartesi günkü yazımızda yine Liderler Yağmuru başlığıyla; Rusya-Ukrayna Dışişleri Bakanları, Ermenistan Dışişleri Bakanı, Yunanistan Başbakanı ve Almanya’nın yeni Şansölyesi’nin Türkiye’ye ziyaretleri ve yapılan görüşmeleri değerlendireceğiz.
Günün Sözü
Dışişlerinde dürüst ve açık olan politikamız, barış fikrine dayanır. Milletlerarası herhangi bir sorunumuzun barış yoluyla çözümünü aramak, bizim çıkar ve anlayışımıza uyan bir yoldur.
Mustafa Kemal ATATÜRK