Dünya genelinde Çin, Hindistan, Rusya, ABD, Fransa, Kanada ve Pakistan’dan sonra en çok buğday üreten ülke Ukrayna’dır… Ukrayna yıllık 20 milyon tonla, Rusya, AB, Avustralya, Kanada, ABD ve Arjantin’den sonra en fazla buğday ihraç eden ülke konumundadır.
Başta Eritre ve Mısır olmak üzere 14 Afrika ülkesi, büyük oranda Rusya ve Ukrayna tahılına bağımlıdır… Bu yüzdendir ki, zaten fakirlikten nasibini almış bu gibi ülkeler, Rusya’nın Ukrayna’yı işgal etmesiyle, bir de kıtlık tehlikesi ile karşı karşıya kalmışlardır.
Ne yazık ki gelişmiş ülkelere kıyasla, fert başına düşen buğday tüketiminin 2 katından fazla olduğu geri kalmış ülkelerin insanları, günlük kalori ihtiyaçlarının üçte birini sadece buğdaydan karşılamaktadırlar.
24 Şubatta Rusya’nın Ukrayna’ya girmesinden hemen önce kilesi 8 dolara satılan buğday; kriz arttıkça zamlanarak, 12,5 dolara kadar yükselmişti.
Bunun sebebi sadece Ukrayna’nın depolarındaki tahılı satamadığından kaynaklanmıyordu… Rusya’nın üçüncü büyük tahıl üreticisi olmasına rağmen dünyada en çok tahıl ihraç eden ülke olmasının da büyük etkisi vardı.
Üstelik dünyadaki gübre ve enerji üretiminde de büyük bir yeri olan Rusya’ya uygulanan yaptırımlar yüzünden hızla artan enerji fiyatlarının, tahılın fiyatlanması üzerindeki en önemli faktördü… Yaptırım dışında tutulmasına rağmen enerjinin önlenemeyen yükselişi altında tahıl ve gübre de nasibini alıyordu.
Rusya’nın Ukrayna’yı hem kuzeyden, hem de kuzey doğudan işgal etmeye başlaması ve Batının da uzun bir süre buna seyirci kalması üzerine büyük bir paniğe kapılan Ukrayna; Rusya’nın, doğuda bulunan limanlara çıkarma yapmaması için Karadeniz sahillerine çok miktarda mayın döşer… Bu mayınlar, Ukrayna silolarında depolanmış olan 25 milyon buğdayın sevk edilmesini tamamen engellemiş olur.
Başta Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan olmak üzere Türk Hükümeti, neredeyse 3 aydır, bu tahılın özellikle kıtlık SOS’i çeken ülkelere gönderilmesi için Ukrayna ve Rusya yetkilileri arasında mekik dokur.
Nihayet harcanan çabaların karşılığı olarak geçtiğimiz Cuma günü Türk, Rus ve Ukraynalı yetkililer İstanbul Dolmabahçe sarayında bir araya gelerek Cumhurbaşkanı Erdoğan ve Birleşmiş Milletler (BM) Genel Sekreteri Antonio Guterres gözetiminde imzalar atılır.
İlk etapta 120 gün boyunca uygulanacak, sonra yenilenecek olan anlaşmaya göre ayda 5 milyon ton tahılın nakledilmesi planlanıyor… Buna göre İstanbul’da koordinasyon merkezi kurularak gemiler İstanbul’da aranıp, silah taşınmadığı kontrol edilecek.
Karadeniz’e bırakılan başıböş mayınlar temizlendikten sonra, Ukrayna denetimindeki Odessa, Yujniy ve Çernomorsk limanlarından gemilere yüklenen tahıl, kılavuz gemiler eşliğinde İstanbul’a gelecek oradan da tüm dünyaya dağılacak… Bu süreç içerisinde Rusya kesinlikle tahılın sevk edileceği limanlara askeri faaliyette bulunmayacak ve Ukrayna karasularını ihlal etmeyecek.
Tahıl Sevkiyatı Anlaşması imza töreninde yaptığı konuşmada tahıl sevkiyatının önemine vurgu yapan Cumhurbaşkanı Erdoğan “önümüzdeki günlerde başlayacak gemi trafiğiyle Karadeniz’den dünyanın birçok ülkesine yeni bir nefes borusu açmış olacağız” der.
BM Genel Sekreteri Guterres ise yaptığı konuşmada “Bugün Karadeniz’de bir umut ışığı var. Şu anda bunun olmasını sağlayan bütün taraflara teşekkür etmek istiyorum” diyerek Türkiye’ye övgüler yağdırır… Bununla da kalmayarak Erdoğan’a Türkçe teşekkür eder. Öte yandan başta ABD olmak üzere Fransa, İngiltere, İtalya, İsveç, AB, Afrika Birliği, Ukrayna, Pakistan, KKTC, Rusya, Kuveyt ve Bahreyn Türkiye ve Cumhurbaşkanı Erdoğan’ı başarılarından dolayı tebrik eder.
İmzaların atılmasının hemen sonrasında buğday fiyatı büyük bir düşüşle 6 dolarlara gerilerken aradan 24 saat geçmeden Rusya Odessa’ya bomba yağdırır… Sonra da “sadece askeri noktaları hedef aldık” diye açıklama yapar… Ardından buğday fiyatı yeniden yükselişe gider.
Bunun sancılı bir süreç olduğu kesin… Ancak bütün zorlamalara rağmen, ülkemizin olağanüstü uğraşları sayesinde imzalar atılmış ve sevkiyat birkaç gün içerisinde başlayacaktır… Türk diplomasisi dünyayı, büyük bir kıtlığın eşiğinden döndürmeyi başarmıştır.
Günün Sözü
Başarı final değil, başarısızlık ise dünyanın sonu değil… Önemli olan, devam edebilecek cesarete sahip olmaktır.
Winston Churchill