Türkiye’nin doğu ucundaki Iğdır’dan geçen karayolunu takip ederek, yaklaşık 60 kilometre güney doğuya doğru giderseniz; sol tarafınızda Ermenistan, sağ tarafınızda İran toprakları arasından, ortalama 5 kilometre genişliğinde Türkiye’ye ait olan dar bir koridora girersiniz… Sol tarafınızdaki Türkiye-Ermenistan sınırını çizen Aras Nehri’ni izleyerek, takriben 25 kilometre daha yol alırsanız; Azerbaycan’a bağlı özerk bir statüde yönetilen Nahçivan’a açılan Dilucu Sınır Kapısına varırsınız.
Bu 25 kilometre uzunluğunda ve 5 kilometre genişliğindeki dar toprak parçasının Mustafa Kemal Atatürk tarafından kendi parası ile İran’dan satın alındığı rivayet edilir… Ruslarla yapılan Moskova görüşmelerinde; Nahçivan’ın Azerbaycan’a ait olması gereğini ısrarla savunan Ulu Önder, sonunda bunu kabul ettirmeyi başararak aslında yüz yıl sonrasının hesabını yapıyordu… İran’dan bu koridoru satın alırken; Orta Asya’daki Türk devletlerinin, bir gün gelip Nahçivan üzerinden Türkiye’ye bağlanacağından çok emindi.
Bu yol, Dilucu Sınır Kapısı’ndan bir köprü ile Aras’ı geçerek, Nahçivan içerisinden, Aras’ın İran-Nahçivan sınırını oluşturduğu 150 kilometrelik hat boyunca, Ermenistan sınırına kadar gider… Ermenistan’ın güney sınırları paralelinde devam eden yol, 35 kilometre sonra Azerbaycan’a varır… Azerbaycan, Orta Asya’daki diğer Türk devletlerine Hazar Denizi üzerinden kolaylıkla ulaşılabilen bir konumdadır… Yani bu hat sayesinde, Orta Asya’daki herhangi bir Türk Devleti, herhangi bir engelle karşılaşmadan Türkiye üzerinden Avrupa Kıtası’na ulaşabilme şansına sahip olabilecekti.
Olabilecekti diyorum çünki, Ermenistan’ın güneyinde bulunan Nahçivan’ı Azerbaycan’a bağlayan ve Zengezur diye bilinen topraklar; Orta Asya’daki Türk Devletleri’nin, Türkiye ile irtibatını kesmek için Sovyetler Birliği tarafından, yüz yıl önce Azerbaycan’dan alınıp Ermenistan’a verilmişti… Ancak Azerbaycan’ın zaferi ile sonuçlanan 44 günlük Karabağ savaşından sonra bu şans yeniden oluşmaya başladı.
Rusya gözetiminde Azerbaycan ve Ermenistan arasında 11 Kasım 2020 tarihinde imzalanan ateşkes antlaşmasına göre, 2 koridorun ulaşıma açılması yönündeki maddeler çok nettir… Ermeni işgalindeki yerler geri alındıktan sonra tamamen Azerbaycan toprakları içerisinde kalan Dağlık Karabağ’ı, Ermenistan ile irtibatlandırabilmek için, Laçin bölgesinden açılması kararlaştırılan koridor, bugün Rus askerinin kontrolünde hayata geçmiş bulunmaktadır.
Antlaşmada belirtilen ikinci koridor Zengezur’u açmamak için; Karabağ zaferinin ardından 6 ay geçmiş olmasına rağmen, hem Ermeniler hem de Ruslar, işi yokuşa sürerek zaman kazanmaya çalışmaktadırlar… Bu yöndeki tek gelişme; söz konusu karayolunun paralelinde bulunan ve Moskova’ya kadar giden, ancak Sovyetler Birliği’nin yıkılmasının ardından hiç kullanılmayıp tahrip olan demiryolu hattının onarılmaya başlanmasıdır… Cumhurbaşkanı İlham Aliyev, bu demiryolunun Azerbaycan toprakları içerisinden geçen bölümünün tamir edilmesi için, ateşkes antlaşmasının hemen ertesi günü, yoğun bir faaliyet başlatmış bulunmaktadır.
Azerbaycan’ın ateşkes şartlarını titizlikle uygulamaya koymuş olmasına rağmen, Zengezur koridorunun açılmaması için zamana oynayıp direnç gösteren Ermenistan ve Rusya’ya ateş püskürüyor Cumhurbaşkanı İlham Aliyev… “Zengezur, zamanında Azerbaycan’dan koparılan bir toprağımızdır; ya bu yol açılır, ya da benim askerim gelir açar” diyor Aliyev.
Geçtiğimiz günlerde Ermenistan Genel Kurmay 2. Başkanı’nın düşünmeden söylediği bir söz, zaman kazanmaya çalışıldığını kanıtlar niteliktedir… “Ordumuzu güçlendirmek için önümüzde 4,5 yılımız var” diyor Genel Kurmay 2. Başkanı… 11 Kasım’da imzalanan antlaşmaya göre, ateşkesin süresi 5 yıl olarak belirtilmiştir çünkü… ‘5 yıl dolduktan sonra yeniden saldıracağız’ demek istiyor zat-ı muhterem.
Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov, geçtiğimiz 5 ve 6 Mayıs tarihlerinde Ermenistan Başkenti Erivan’da idi… Sonrasında Aliyev’le görüşmek için Bakü’ye geçti… Ancak Lavrov’un Bakü’de bulunduğu sırada, Babası Haydar Aliyev’in 98. Doğum gününü kutlamak için doğduğu topraklar olan Nahçivan’a gitmişti İlham Aliyev, kasıtlı olarak… Amacı Lavrov’a Nahçivan-Azerbaycan arasındaki Zengezur koridorunu hatırlatmak idi.
Şurası bir gerçek ki; Rusya, Zengezur koridorunun açılarak Türk Devletleri’nin bu hat üzerinden Türkiye ile olan ilişkilerini, dolayısı ile ekonomilerini geliştirip, güneyinde büyük bir gücün oluşmasını kesinlikle istemiyor… Ayni hat üzerinden ekonomik kazanımlar elde edecek olan Ermenistan’ın gelişmesi de işine gelmiyor… Güçsüz ülkelerin, emperyalizm tarafından kontrol altında tutulması çok daha kolaydır çünkü.
Günün Sözü
Azerbaycan halkı milli bağımsızlığı yolunda, milli devletini kurarken, kendine rehber olarak Mustafa Kemal Atatürk’ü almış ve Türkiye Cumhuriyeti’nin tecrübelerinden faydalanmıştır.
Haydar Aliyev
Azerbaycan’ın kurucu lideri, Azerbaycan Cumhuriyeti’nin bugünkü Cumhurbaşkanı İlham Aliyev’in babası.