Deriner Barajı - ADEM AKÖL

5 Eylül 2019 Perşembe 01:30

Türkiye’nin kuzey doğusunda doğup 305 kilometre gittikten sonra Gürcistan topraklarında 130 kilometre daha yol kat ederek kıyı kenti Batum’dan Karadeniz’e dökülen coşkulu akışı ile ünlü bir nehir var, Çoruh Nehri...

Artvin’deki doğa harikası Kaçkar dağlarının oluşturduğu, oldukça meyilli bir vadi içindeki akışı ile rafting tutkunlarına mekan olmuş... Daha önemlisi Türkiye’nin en yüksek, dünyanın ise 6. yüksek barajı olan Deriner barajına mekan olmuş Çoruh Nehri...

Deriner Barajı’nın yapımına 1988 yılında başlanır... 1000’den fazla elemanın üstün gayreti ile tam 24 yılda tamamlanarak 2012 yılında hizmete girer... Tam bir mühendislik harikası... Amerikalıların öğünerek turistlere gösterdikleri Hoover Barajı’ndan daha üstün teknoloji ile yapılmış bir baraj...

Hoover Barajı’nın gövde yüksekliği 221 metre, gövde taban genişliği de 200 metre olarak inşa edilmiş 1936 yılında... Deriner Barajı’nın gövde yüksekliği ise 250 metre, gövde uzunluğu 800 metre, taban genişliği ise sadece 60 metre...

Taban genişliğinin 60 metre gibi nisbeten dar tutulması, baraj gövdesinin iki yönlü kemer sistemi ile çözülmüş olmasından kaynaklanıyor... Beton dolgulu gövde hem yatayda hem de dikeyde kemer olarak çalıştırıldığı için oldukça fazla beton tasarrufu sağlanmış... Yine de 3.5 milyon metre küp beton dökülmüş gövde imalatı için...

Deriner barajı’nın yerini belirlemek için 30 yıl boyunca arazi etüd çalışması yapmış DSİ’nin teknik ekibi... Sonunda öyle bir yer bulunmuş ki; gövdenin oturacağı ve her iki taraftan yükün aktarılacağı tamamen granit bir katman keşfedilmiş...

Baraj gölünde toplanacak suyun oluşturacağı kuvveti granit tabaka içine aktarabilmek için, her iki tarafta, herbiri 10 metre uzunluğunda toplam 4 bin delik açılarak özel bir harçla beton gövde ile irtibatlandırılmış...

Baraj gövdesi; herbiri 3 bin ton düşük kıvamlı beton dökülerek toplam 2 bin bloktan meydana gelmiş... Her blok, çelik malzeme ile hazırlanmış kalıplar içine; dağın diğer tarafında karılmış betonun, özel imal edilmiş bir teleferikle taşınarak doldurulması ile oluşturulmuş.... Dökülen beton; yine ayni teleferikle kalıp içine indirilen dozerlerle düzeltilmiş ve ekskavatör ucundaki vibratörlerle sıkıştırılmış...

Çoruh nehri üzerine ayni yöntemle imal edilecek 10 baraj tasarlamış DSİ... Alttaki barajı beslemek için Deriner Baraj gölünün yüzeyine yakın her iki tarafından 12 metre çapında ve 650 metre uzunluğunda 2 tünel inşa edilmiş... Kapasite fazlası su, bu iki tünelden geçerek alt tarafta sonradan inşa edilecek olan barajı besleyecek...

Deriner Barajı gölünün, taban zemininin 100 metre altından; 400 metre uzunluğunda ve 10 metre çapında, çelikle üretilmiş bir tünelle alınan basınçlı su 4 hidroelektrik türbünü çalıştırıyor...

670 MW kurulu güce sahip bu santral, yılda 2.2 milyon kilowat saat elektrik üretiyor... Bu miktar; Eskişehir büyüklüğündeki bir ilimizin tüm elektrik ihtiyacını karşılayabilecek bir kapasite demektir...

Toplamda 1.6 milyar dolar harcanarak inşa edilmiş Deriner Baraj’ının petrol fakiri olan ülkemize kazandırdığı rakamlar çok daha büyüktür şüphesiz... Bir barajın ömrünün 100 yılı aşkın bir süre olduğunu düşünürsek toplamdaki kazanç inanılmazdır...

Çok daha önemlisi; kendi enerjisini üretebilen ülkeler, ancak tam bağımsız olabiliyorlar... Coğrafi koşullar; ülkemize hidro-elektrik santraller için büyük imkanlar sağlamış... Bu imkânları kullanmak en akılcı yol olsa gerek...

Günün Sözü

Yapmak istediğinizi hemen yapmaya başlayın. Sonsuza dek yaşamayacağız çünkü... Elimizde bir yıldız gibi parlayan fakat bir tutam kar gibi hızla eriyen sadece yaşadığımız şu an var.

Yazar M.B.Ray’ın bizleri motive edici bu sözü çok net: Hiçbir şeyi ertelemeyin.


Görüşlerinizi Bildirin

UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış, Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.

YAZARIN DİĞER YAZILARI