Ayıplı Ürün Satın Alan Tüketicilerin Hakları Nelerdir? - AV. MEHMET SALİH YEGEN

14 Ocak 2021 Perşembe 00:35

Tüketici ticari veya mesleki amaçlar haricinde ürün veya hizmet alımı yapan kişi olup, Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun’da yer alan kanuni düzenlemeler ile pek çok güvenceye kavuşturulmuştur. Kanuni hakları ihlal edilen tüketici bu hakkını satın almış olduğu mal veya hizmetin değerine göre tüketici hakem heyeti veya tüketici mahkemesinde arayabilmektedir. Bugünkü yazımızda tüketicilerin haklarının neler olduğu hususunda siz değerli okuyucularımızı bilgilendireceğiz.

Teknolojinin gelişmesi ve salgının hızla yayılması üzere e-ticaret hacmi günden güne yükselmektedir. Hal böyle olunca tüketiciler herhangi bir ürün almayı düşündüklerinde bu alışverişi birebir mağazadan yapmak yerine e-ticaret yöntemine yöneliyor ve ürünü görmeden incelemeden satın almaktadır. Bu durum karşısında tüketicinin eline gelen ürün eksik veyahut kusurlu olabiliyor. Bu hususta tüketiciler haklarını tam olarak bilmediklerinden ürünü satan işletmelerin yönlendirmesinden dolayı hak kayıplarına maruz kalıyorlar.

AYIPLI ÜRÜN NEDİR?

6502 sayılı Tüketici Kanunu’nun 8. Maddesine göre Ayıplı Mal ‘’ Tüketiciye teslimi anında, taraflarca kararlaştırılmış olan örnek ya da modele uygun olmaması ya da objektif olarak sahip olması gereken özellikleri taşımaması nedeniyle sözleşmeye aykırı olan maldır’’  olarak tanımlanmıştır. Ayrıca ambalajında, etiketinde, tanıtma ve kullanma kılavuzunda, internet portalında ya da reklam ve ilanlarında yer alan özelliklerinden bir veya birden fazlasını taşımayan; satıcı tarafından bildirilen veya teknik düzenlemesinde tespit edilen niteliğe aykırı olan; muadili olan malların kullanım amacını karşılamayan, tüketicinin makul olarak beklediği faydaları azaltan veya ortadan kaldıran maddi, hukuki veya ekonomik eksiklikler içeren mallar da ayıplı olarak kabul edilir.

AYIPLI ÜRÜN SATIN ALAN TÜKETİCİNİN YASAL HAKLARI NELERDİR?     

6502 sayılı Tüketici Kanunu’nun 10. Maddesine göre;

 Teslim tarihinden itibaren altı ay içinde ortaya çıkan ayıpların, teslim tarihinde var olduğu kabul edilir. Bu durumda malın ayıplı olmadığının ispatı satıcıya aittir. Bu karine, malın veya ayıbın niteliği ile bağdaşmıyor ise uygulanmaz.

Tüketicinin, sözleşmenin kurulduğu tarihte ayıptan haberdar olduğu veya haberdar olmasının kendisinden beklendiği hâllerde, sözleşmeye aykırılık söz konusu olmaz. Bunların dışındaki ayıplara karşı tüketicinin seçimlik hakları saklıdır.

6502 sayılı Tüketici Kanunu’nun 11. Maddesine göre;

Malın ayıplı olduğunun anlaşılması durumunda tüketici;

a) Satılanı geri vermeye hazır olduğunu bildirerek sözleşmeden dönme,

b) Satılanı alıkoyup ayıp oranında satış bedelinden indirim isteme,

c) Aşırı bir masraf gerektirmediği takdirde, bütün masrafları satıcıya ait olmak üzere satılanın ücretsiz onarılmasını isteme,

ç) İmkân varsa, satılanın ayıpsız bir misli ile değiştirilmesini isteme, seçimlik haklarından birini kullanabilir. Satıcı, tüketicinin tercih ettiği bu talebi yerine getirmekle yükümlüdür.

Yasa hükmünden anlaşılacağı üzere tüketiciye işletme tarafından ayıplı mal satıldığı durumlarda teslim tarihinden itibaren 6 aylık süre zarfından tüketiciye seçimlik haklar tanınmıştır. Ancak işletmeler tüketicilerin bu haklarını bilmediğini varsayarak uygulamada ürünün açılmış olması sebebiyle bu haklardan yararlanma hakkının olmadığı sadece ve sadece onarım hakkı olduğu, haklarını bilen vatandaşlara ise bu hakların sadece belli başlı ürünlerde olduğunu örneğin telefon ürününde böyle bir hakkın olmadığı yönünde yanıltmaktadır. Yasa hükmüne bakılacağı üzere yasada iade edilecek ürünün çeşidine dair belirtileme bulunmamaktadır. Bu sebeple iade edilecek ürün telefon, beyaz eşya, otomobil vs. tüm ürünler olabilir. 

TÜKETİCİ HAKEM HEYETİNE NASIL BAŞVURULUR?

Şahsen veya avukat aracılığıyla; elden, posta yoluyla veya elektronik ortamda e-Devlet kapısı üzerinden Tüketici Bilgi Sistemi (TÜBİS) ile tüketici hakem heyetlerine başvuru yapılabilir.

Bu itibarla, tüketici hakem heyetlerine sözlü başvuru yapılamamaktadır.

Başvurular, uyuşmazlık konusunu içeren dilekçenin, varsa delil oluşturan ilgili belgelerle birlikte tüketici hakem heyetine verilmesiyle yapılır. Tüketici hakem heyetlerine yapılacak başvurular Ticaret Bakanlığı'nın internet sayfasında yer alan başvuru formu kullanılarak yapılabilir.

TÜKETİCİ HAKEM HEYETLERİNE YAPILACAK BAŞVURULARDA PARASAL SINIRLAR NEDİR?

Tüketici hakem heyetlerine yapılan başvurular için her yıl parasal sınırlar yeniden belirlenmektedir. Söz konusu parasal sınırlar, 2021 yılı itibariyle şu şekildedir;
- 7.550 TL'nin altında bulunan uyuşmazlıklarda ilçe tüketici hakem heyetleri,

- Büyükşehir statüsünde olan illerde 7.550 TL ile 11.330 TL arasındaki uyuşmazlıklarda il tüketici hakem heyetleri,

- Büyükşehir statüsünde olmayan illerin merkezlerinde 11.330  TL'nin altında bulunan uyuşmazlıklarda il tüketici hakem heyetleri,

- Büyükşehir statüsünde olmayan illere bağlı ilçelerde 7.550 TL ile 11.330 TL arasındaki uyuşmazlıklarda il tüketici hakem heyetleri, görevlidir.

- 11.330 TL ve üzerindeki uyuşmazlıklar için ise tüketici hakem heyetlerine başvuru yapılamaz; söz konusu başvuruların tüketici mahkemelerine, tüketici mahkemeleri bulunmayan yerlerde ise asliye hukuk mahkemelerine yapılması gerekmektedir.

Görüşlerinizi Bildirin

UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış, Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.