Kripto Para Haczedilebilir mi? - AV. MEHMET SALİH YEGEN

28 Ocak 2021 Perşembe 00:36

Kripto Para nedir? Herhangi bir merkez bankası, resmi kuruluş, vs. ile ilişiği olmayan elektronik bir para birimidir.  Bugünkü yazımızda 2009 yılında ilk defa çıkartılan ve yaklaşık 11 senedir işlem gören ve gün geçtikçe değeri artan kripto paranın İcra-İflas Hukuku’na göre hacze konu olup olamayacağını tartışacağız.

HANGİ MALLAR HACZE KONU OLABİLİR?

Para, kıymetli evrak, altın, gümüş, değerli taş, antika veya süs eşyası gibi kıymetli şeyler, borçlu ve aynı çatı altında yaşayan aile bireyleri için lüzumlu eşya; aynı amaçla kullanılan eşyanın birden fazla olması durumunda bunlardan biri hacze konu olabilir. Peki bu sayılan malvarlıkları karşısında kripto paranın yeri nerededir?

Bitcoin yada kripto para, blokzincir teknolojisini kullanan, tamamen dijital bir para birimi olarak tanımlanır. Eşler arası ağ üzerinde transfer edilerek aktarılan Bitcoin, aracısız ve doğrudan işlemlere konu olur. Türk hukuku kapsamında kripto paraların ve dolayısıyla Bitcoin’in tanımını yapabilmek için mevcut kavramların yeterli olmadığını söylemek mümkündür. Bir önceki Kripto Para ve Miras Hukuku adlı yazımızda kripto paranın para, elektronik para, eşya ve menkul kıymet olamayacağına dair görüşlerin olduğu, şuan itibariyle kripto para ile alakalı yasal düzenlemelerin bulunmadığı belirtilmiştir.

Banka hesaplarında kaydi olarak görünen, havale, eft işlemlerine konu lira ya da dövizlerde dijital para olarak nitelendiriliyor. Bu paralar ilgili bankalar nezdinde haczedilebilir, bloke edilebilir. Bitcoin gibi kripto paralar da maddi değer oluşturduğundan hukuken hacze konu olabilir. Ancak buradaki sorun merkezi olmayan, anonim işlemlere konu, özel anahtarlarla işlem yapılan bir değerin söz konusu olmasıdır. Ayrıca Elektronik para, 6493 sayılı Ödeme ve Menkul Kıymet Mutabakat Sistemleri, Ödeme Hizmetleri ve Elektronik Para Kuruluşları Hakkında Kanun kapsamında “ihraç eden kuruluş tarafından kabul edilen fon karşılığı ihraç edilen, elektronik olarak saklanan, çeşitli ödeme işlemlerini gerçekleştirmek için kullanılan ve elektronik para ihraç eden kuruluş dışındaki gerçek ve tüzel kişiler tarafından da ödeme aracı olarak kabul edilen parasal değer” olarak tanımlanır. Tanımdan da anlaşılacağı üzere Türk hukuku kapsamındaki elektronik para, Türkiye Cumhuriyeti Merkez Bankası tarafından yetki verilen tüzel kişiler tarafından ihraç edilmektedir. Bu nedenle kripto paraların bu tanıma da girmediğini söylemek mümkündür. Nitekim Bankacılık Denetleme ve Düzenleme Kurumu tarafından yapılan açıklamada da konuya şu şekilde açıklık getirmiştir: “herhangi bir resmi ya da özel kuruluş tarafından ihraç edilmeyen ve karşılığı için güvence verilmeyen bir sanal para birimi olarak bilinen Bitcoin, mevcut yapısı ve işleyişi itibarıyla 6493 sayılı Kanun kapsamında elektronik para olarak değerlendirilmemekte, bu nedenle de ilgili kanun çerçevesinde gözetim ve denetimi mümkün görülmemektedir.” Bu nedenlerle gerek mahkemelerin gerekse icra dairelerinin bu paraları teknik olarak haczetmesi mümkün değildir. Yani Bitcoin gibi kripto paraların bloke edileceği, haczedileceği bir muhatap olmadığından haczin uygulanması şu anki şartlarda mümkün görünmemektedir. Ayrıca sahibi açıklamadığı takdirde sanal para varlığının tespiti de mümkün değildir. Çünkü işlemler kimlik bilgileriyle değil özel anahtarla ve anonim olarak yapılmaktadır. Bu bakımdan hukuken kripto paralar haczedilebilir ancak teknik anlamda bu mümkün değildir.

Günümüzde kripto paranın alımı ve satımı tüm dünyada yaygınlaşması karşısında ülkemizde de online olarak kripto para alım-satım yapan şirketler kurulmaktadır. Bu şirketlere İcra Müdürlükleri tarafından haciz veya bloke talebi geldiğinde kişinin hesabında bulunan kripto paralarına bloke koyabileceklerini belirtiyorlar.  Keza online kripto para alım-satım faaliyeti veren BtcTurk A.Ş. Baş Hukuk Müşaviri Av. Ayşe Tolga Öztürk’e göre ‘’ İlgili uyuşmazlığın niteliğine bakmaksızın BtcTurk nezdinde tuttuğunuz her nevi kripto para ve Türk lirasına ilişkin adli makamlardan gelen ve genelde müzekkere olarak nitelendirilen resmi yazılar kapsamında hukuka uygun talepler karşılanmakta olup, haciz şerhi işlenmesi veya tedbir konulması yönünde tarafımıza ulaşan resmi yazılar kapsamında hukuka uyarlı olarak BtcTurk nezdinde tutulan Türk lirası ve her nevi kripto paranıza haciz şerhi işlenebilmekte veya tedbir uygulanabilmesi mümkündür’’ demesiyle birlikte Türkiye’de online kripto para alım-satımı yapan şirketlere yazılacak müzekkere ile kripto paranın haczinin mümkün olduğuna dair görüşler doğmaktadır. Her ne kadar bu açıklama yasal bir zemine dayanmasa da uluslararası alandaki gelişmelere bakıldığında konunun hem hukuk sistemlerine entegre edilmeye başlandığı, hem de konuyla ilgili uyuşmazlıkların yargı önüne taşındığı görülmektedir. Türk hukukunda şimdilik somut bir atılım olmasa da, yapılacak düzenlemelerin başta banka ve finans hukuku ile sermaye piyasası hukuku olmak üzere vergi, miras, mal paylaşımı, şirket sermayeleri ve hatta icra ve iflas gibi diğer alanlara da önemli etkileri olacağı şüphesizdir.

Av. MEHMET SALİH YEGEN

avmehmetsalihyegen@gmail.com


Görüşlerinizi Bildirin

UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış, Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.