İşe İade Davası - AV. MUSTAFA AKDENİZ

26 Ocak 2021 Salı 00:51

İşveren ile işçi arasında kurulan iş sözleşmesi taraflara yükümlülükler yüklemektedir. İşbu sözleşme gereğince işverene; İşçiyi gözetme ve koruma borcunu, işçiye ise; işverene sadakat borcunu yüklemektedir. Her ne kadar taraflar arasında iş sözleşmesi kurulsa da, öngörülmeyen sebeplerden kaynaklı taraflar arasında iş sözleşmesi devam ettirilemez bir hal alabilir. İş Kanunu tarafından iş akdinin nasıl sonlandırılabileceğini, iş akdini sonlandırılan işçi ya da işverenin hangi durumlarda haklı sayılabileceği genel olarak belirtilmiştir. Özellikle konu ile alakalı olduğu için değinmek gerekirse; işveren tarafından işçinin haksız yere işten çıkarılması karşısında, kanun tarafından işçiyi korumaya yönelik bir takım uygulamalar getirilmiştir. Bunlardan birisi de işe iade davasıdır. Peki nedir bu işe iade davası?

İşveren tarafından iş akdi feshedilen ancak bu feshin geçersiz olduğunu düşünen işçinin, iş güvencesinden faydalanarak işe iadesini talep ettiği davadır. İşverenin bu davayı açma hakkı bulunmamakla birlikte, iş akdi işveren tarafından haksız olarak feshedilen işçi açabilmektedir. Ancak bu davayı açmak için belli başlı şartların oluşması gerekmektedir.

1-) İŞ YERİNDE EN AZ 30 İŞÇİ ÇALIŞTIRILMALIDIR: İşçinin çalıştığı yerde en az 30 işçinin bulunması gerekir. İşverenin birden fazla iş yerinin bulunması halinde, işçi sayısının belirlenmesini İş Kanunu m. 18 hüküm altına almıştır. Buna göre; "..İşverenin aynı işkolunda birden fazla işyerinin bulunması halinde, iş yerinde çalışan işçi sayısı, bu işyerlerinde çalışan toplam işçi sayısına göre belirlenir..." diyerek, iş sayısı; aynı iş koluna bağlı olması şartıyla, bütün iş yerlerinde çalışan işçi sayısının 30'dan fazla olmasıyla sağlanmaktadır. Örnek vermek gerekirse, işçi İ'nın iş akdine, bir restoran zincirinin Seyhan'daki şubesinde çalışırken son verildiyse, işçi İ, işe iade davası açmak için dikkat etmesi gereken şey işvereninin birden fazla iş yeri olması ve bu iş yerlerinde çalışan işçi sayısının 30'u geçip geçmeyeceğidir.

2-) İŞÇİCİNİN AYNI İŞVERENE BAĞLI OLARAK EN AZ 6 AY ÇALIŞMASI ZORUNLULUĞU: 6 aylık kıdem hesaplanırken işçinin, aynı işverenin (birden fazla iş yeri olması durumunda) tüm iş yerlerinde geçirdiği süreler dahil edilir. İşverenin yanında 6 aydan daha az süreli çalışan işçi bu korumadan yararlanamayacaktır.

3-) İŞÇİ İLE İŞVEREN ARASINDA BELİRSİZ SÜRELİ BİR İŞ SÖZLEŞMESİ OLMA ZORUNLULUĞU:  Belirli süreli iş sözleşmelerinde, iş akdi süre sonunda kendiliğinden sona ereceğinden, kanun tarafından belirli süreli iş sözleşmesi ile çalışan işçilere işe iade davası hakkı tanınmamıştır.

4-) İŞ AKDİNİN İŞVEREN TARAFINDAN SONA ERDİRİLMESİ: İşe iade davası; işçiye iş akdinin işveren tarafından haksız feshedilmesini önlemek için işçi lehine getirilen korumadır. Dolayısıyla işe iade davası; işveren tarafından hiçbir şekilde açılamamakla birlikte, işçi tarafından ise; sadece iş akdinin işveren tarafından haksız feshi halinde, diğer şartların da birlikte gerçekleşmesi halinde açılabilmektedir. Yani iş akdini kendi iradesiyle fesheden işçi işe iade davası açamamaktadır.

5-) FESHİN GEÇERLİ BİR SEBEBE DAYANMAMASI: İş akdini sona erdirmek isteyen işverenin, iş akdini feshederken geçerli bir sebebi olmalıdır. Kanun bu geçerli sebebi; işçinin yeterliliğinden veya işin gereklerinden kaynaklanan sebeplere dayanması gerektiğini belirtmiştir. Dolayısıyla iş akdinin işveren tarafından geçerli bir feshe dayanmayarak feshedilmesi halinde işçi tarafından işe iade davası açılabilecektir. 

6-) İŞÇİNİN İŞ KANUNU KAPSAMINDA OLAN İŞÇİLERDEN OLMASI GEREKLİLİĞİ: Bu konuda İş Kanunu'nun 4. maddesinde kimlerin İş Kanunu'na tabii olmadığı belirtilmiştir. İşçinin işe iade davası açabilmesi için kanunda İş Kanunu’nun 4. maddesinde belirtilen işlerde çalışmamış olması, yani İş Kanunu kapsamında olan işlerde çalışmış olması gerekmektedir.

7-) İŞVEREN VEKİLİ OLMAMASI GEREKLİLİĞİ: İş Kanunu tarafında; "..İşletmenin bütününü sevk ve idare eden işveren vekili ve yardımcıları ile işyerinin bütününü sevk ve idare eden ve işçiyi işe alma ve işten çıkarma yetkisi bulunan işveren vekilleri hakkında bu madde...uygulanmaz." şeklinde açık hüküm getirilerek bu kişilerin işe iade davası açma haklarının bulunmadığı açıkça belirtilmiştir.

8-) İŞ AKDİNİN FESHİ SON ÇARE OLMALIDIR: İş akdini fesheden işveren, elinden gelen tüm iyi niyetle davranmalı ve çözüm yolları aramalıdır. Eğer tüm çabalara rağmen iş akdinin devam etmesi mümkün olmuyorsa, iş akdi feshedilebilir. Örnek verilecek olunursa; işçinin, işverene bağlı başka bölümde çalışma olanağı mevcut iken, işveren tarafından iş akdinin feshedilmesi iş akdinin son çare olması ilkesine aykırıdır.

Bu şartların hepsi birlikte gerçekleşmesi ile iş akdi haksız yere sona erdirilen işçi işe iade davası açma hakkı elde edecektir. İşe iade davası açmak isteyen işçinin; "fesih bildiriminde sebep gösterilmediği veya gösterilen sebebin geçerli bir sebep olmadığı" iddiası ile fesih bildiriminin kendisine tebliği tarihinden itibaren bir ay içinde işe iade talebiyle arabulucuya başvurması gerekmektedir. Bu süre hak düşürücü süre olup, işçi tarafından bu süre içinde arabulucuya başvurulmaması halinde, işçi işe iade dava hakkını kaybedecektir. Arabuluculuk görüşmeleri neticesinde taraflar arasında anlaşmaya varılmaması halinde, işçi veya vekili tarafından arabulucu görüşmelerinin sona ermesinden itibaren (son tutanağın düzenlendiği tarihten itibaren) 15 gün içerisinde iş mahkemelerinde dava açılması gerekmektedir. Yazıda bahsedilen şartlardan bir veya birkaç şartın gerçekleşmemiş olması haline, işçi veya vekili tarafından her ne kadar işe iade davası açılsa da mahkeme tarafından bu davanın reddine karar verilmesi gerekmektedir. Bundan kaynaklı haklarımızı bilip, ona göre hareket etmeliyiz.


 


Görüşlerinizi Bildirin

UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış, Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.